Korzyści z 22 lat członkostwa w UE

Polska poza Unią byłaby słabsza, biedniejsza i mniej bezpieczna. Członkostwo przyspieszyło modernizację kraju, podniosło standardy życia i wzmocniło demokrację. Brexit pokazuje, że wyjście ze wspólnoty oznacza realne koszty: słabszą gospodarkę i więcej barier. Przedstawiamy wybór korzyści nie zawsze tak oczywistych jak możliwość łatwiejszego podróżowania.

Po wejściu do UE Polska szybko nadrobiła wiele zaległości. Poprawiła się infrastruktura, spadło bezrobocie, wzrosła zamożność kraju. Od 2004 r. wartość polskiego PKB nominalnie zwiększyła się przeszło czterokrotnie. Jesteśmy 6. największą gospodarką UE i bywamy klasyfikowani w top 20 najbardziej rozwiniętych krajów na świecie. Nasze PKB w ostatnim roku przekroczyło 1 bln dolarów.

W świecie napięć geopolitycznych Polska ma większą siłę jako część UE. Wspólnie łatwiej odpowiadać na presję ze strony Rosji, Chin czy USA. Samodzielnie bylibyśmy znacznie słabsi.

Jednolity rynek to swobodny przepływ towarów, usług, ludzi i kapitału. Dzięki temu firmy łatwiej sprzedają za granicę, a obywatele mogą pracować i mieszkać w innych krajach UE. To jedna z najważniejszych korzyści gospodarczych członkostwa. To jeden z najważniejszych motorów naszego rozwoju.

UE wprowadza wysokie normy środowiskowe, które poprawiają jakość życia. Czystsze powietrze, mniej odpadów i system kaucyjny to konkretne efekty tych działań. To nie abstrakcja, tylko sprawy widoczne na co dzień. W naszych miastach pasażerów wozi blisko 6 tys. ekologicznych autobusów, tramwajów i trolejbusów, które samorządy kupiły dzięki wsparciu z unijnych funduszy.

Bezpieczeństwo Polski opiera się głównie na NATO, ale UE je wzmacnia. Skoordynowana ochrona granic i wsparcie dla przemysłu zbrojeniowego (instrument SAFE) zwiększają odporność Europy. To dodatkowa ochrona w niestabilnych czasach.

Unię (najpierw była to Wspólnota Węgla i Stali) wymyślono po to, by zapobiegać w Europie wojnom. Ustalanie wspólnych celów i współpraca w ich realizacji pozwalają uniknąć konfliktów.

Dyrektywy rodzicielska i work-life balance rozszerzyły uprawnienia pracowników, zwłaszcza rodziców i opiekunów. Dzięki nim wydłużono urlop rodzicielski i wprowadzono urlop opiekuńczy. To przykład, jak UE wpływa na codzienne życie.

Unia pilnuje norm produkcji, transportu i sprzedaży żywności. Dzięki temu łatwiej wykrywać zagrożenia, wycofywać niebezpieczne partie i lepiej oznaczać produkty. To większe bezpieczeństwo konsumentów.

UE finansuje badania naukowe i nowe technologie. Program Horyzont Europa oraz inicjatywa STEP wspierają projekty ważne dla zdrowia, klimatu i konkurencyjności gospodarki. To inwestycje w przyszłość Europy.

Program Erasmus+ daje możliwość studiowania i nauki za granicą. To szansa na naukę języka, zdobycie doświadczenia i nawiązania nowych relacji. Dla wielu młodych to jedna z najbardziej namacalnych korzyści z integracji europejskiej.

W UE można korzystać z telefonu za granicą niemal tak jak w kraju. Koniec z ogromnymi rachunkami za rozmowy i internet podczas podróży. To wygoda i realna oszczędność. Opłaty obniżono m.in. z inicjatywy polskich europosłów.

Próbujemy ograniczać nadużycia wielkich platform internetowych. Unijny akt o usługach cyfrowych (DSA) ma chronić użytkowników przed nielegalnymi treściami i uzależniającymi mechanizmami. Dzięki temu internet ma być bezpieczniejszy.

UE to nie tylko rynek i pieniądze, ale też wspólnota wartości. Demokracja, wolność, równość i prawa człowieka są jej fundamentem. To one przyciągają ludzi do Europy bardziej niż same korzyści materialne.

Jako wspólnota chronimy zasady wolnych wyborów, przejrzystość reklam politycznych i walkę z dezinformacją. Ma to ograniczać wpływ zewnętrznych graczy na europejską politykę. To ważny element ochrony demokracji.

Unia stoi na straży niezależnych sądów i zasad państwa prawa. To ochrona obywateli przed nadużyciami władzy i gwarancja uczciwego procesu. Praworządność przekłada się na bardzo konkretne prawa i wolności.

Strefa Schengen zniosła kontrole na wielu granicach wewnętrznych. Dzięki temu podróżowanie po Europie jest szybsze i wygodniejsze. Dziś traktujemy to jak oczywistość, choć kiedyś wcale nią nie było.

UE dała pasażerom realne prawa wobec linii lotniczych. Za odwołany lub mocno opóźniony lot można dostać zwrot kosztów albo odszkodowanie. To ważna ochrona w podróży.

System Safety Gate ostrzega przed niebezpiecznymi produktami, np. zabawkami czy elektroniką. Dzięki współpracy państw UE towary stwarzające zagrożenie są szybciej wycofywane ze sprzedaży. To dodatkowa ochrona konsumentów.

Do marca 2026 r. na polską wieś trafiło 89,5 mld euro dofinansowania. Członkostwo dla polskich rolników oznacza modernizację gospodarstw i dostęp do dużego rynku. To zysk także dla konsumentów, bo kupują żywność lepszej jakości. Część pieniędzy pozwoliła poprawić jakość życia na terenach wiejskich.

Państwa UE pomagają sobie nawzajem w kryzysach. Było to widać podczas pandemii, pożarów czy powodzi. Unijna solidarność działa w praktyce, nie tylko w deklaracjach (sprawdź Unijny Mechanizm Ochrony Ludności).

Dzięki funduszom unijnym Polska zbudowała i zmodernizowała blisko 20 tys. km dróg, w tym ponad 4 tys. km autostrad i dróg ekspresowych. Drogi są bezpieczniejsze, a czas przejazdu między dużymi miastami skrócił się nawet o połowę. Autostrad i ekspresówek mamy 9 razy więcej niż 22 lata temu. To jedna z najbardziej widocznych zmian po wejściu do UE. Wsparcie z Funduszy Europejskich na ich budowę wyniosło ok. 121,4 miliardy złotych

Kolej to najbardziej ekologiczny środek transportu. Unia Europejska wspiera ogromne inwestycje infrastrukturalne, które sprzyjają budowie jednolitej sieci kolejowej na kontynencie. W latach 2004-2025 na modernizację kolei przeznaczyliśmy ponad 137 mld zł. 57 mld zł pochodziło z Funduszy Europejskich. Dzięki tym pieniądzom wyremontowaliśmy lub wybudowaliśmy 18 tys. km torowisk, a PKP i inne spółki zakupiły lub zmodernizowały prawie 600 wagonów, 83 lokomotyw i 60 elektrycznych zespołów trakcyjnych.

Rozbudowujemy i unowocześnimy infrastrukturę energetyczną, stopniowo dywersyfikując dostawy paliw. Terminal LNG w Świnoujściu pozwala na odbiór do 8,3 mld m³ sześciennych gazu ziemnego rocznie. Na jego uruchomienie i rozbudowę trafiło 1,35 mld zł dofinansowania z Unii Europejskiej. Rurociąg Baltic Pipe, dzięki któremu możemy importować rocznie do 10 mld m³ gazu ziemnego z Norwegii. Łączna wysokość dotacji z UE na Baltic Pipe wyniosła ponad 1,2 mld zł. 

A gdybyśmy nie weszli do Unii?

Co by było, gdyby…? Tego do końca nie można ocenić. Bez akcesji realny PKB Polski byłby prawdopodobnie o ponad 30 proc. niższy niż dziś. Nasza gospodarka byłaby mniej więcej na poziomie z 2015 r. – tak wynika z szacunków Polskiego Instytutu Ekonomicznego. Nie wiadomo jednak, czy tak samo efektywnie i racjonalnie budowalibyśmy infrastrukturę. Unijne wymagania dotyczące przejrzystości i sposobu realizacji projektów miały ogromny wpływ na standardy prowadzenia takich przedsięwzięć.

Często się podkreśla, że pod względem transferów finansowych między Polską a budżetem UE¹ jesteśmy beneficjentem netto. Z jednej strony to twardy argument w dyskusjach o tym, czy zyskujemy, czy tracimy na obecności w Unii. Z drugiej strony to, że nadal dostajemy bardzo duże wsparcie ze wspólnej kasy, świadczy na przykład o tym, że ciągle nie osiągnęliśmy średniej unijnej pod względem PKB na mieszkańca (obecnie wskaźnik ten wynosi ok. 81%). Od 2004 r. z budżetu UE do Polski wpłynęło ponad 273 mld euro, tj. ok. 1,1 biliona zł (licząc według dzisiejszego kursu). Po uwzględnieniu naszych wpłat do budżetu Unii, do końca lutego tego roku Polska zyskała ponad 171 mld euro, czyli ponad 728 mld zł. W nowej perspektywie unijnej 2028-2034 Polska ponownie będzie największym beneficjentem unijnego budżetu – mamy szanse na 123 mld euro, czyli ponad pół biliona złotych.

Opracował Jerzy Gontarz

Unia dla młodych

1. Zobacz, jak w poszczególnych latach wyglądał bilans transferów między naszym krajem a budżetem UE. ↩︎