Pomoc, która zmienia codzienność seniorów

Zakupy, pranie, prasowanie, a czasem wyjście na spacer. Dla wielu z nas to rzeczy tak zwyczajne, że nawet się nad nimi nie zastanawiamy. Ale dla osoby starszej, która zmaga się z chorobami czy ograniczeniami ruchowymi, to często zadania ponad siły. Dlatego na Mazowszu ruszyły dwa projekty społeczne. Ich celem jest jedno: pomóc seniorom żyć możliwie samodzielne i niezależnie, jak najdłużej i tam, gdzie czują się najlepiej – we własnym domu.

Ze wsparcia skorzysta ponad 1000 osób po 60. roku życia: 733 w regionie mazowieckim regionalnym (RMR), 313 – w regionie mazowieckim stołecznym (RMS). W projektach uczestniczy kilkunastu partnerów, a działania wdrażają ich jednostki, takie jak miejskie ośrodki pomocy społecznej (MOPS), gminne ośrodki pomocy społecznej (GOPS), miejsko-gminne ośrodki pomocy społecznej (MGOPS), centra usług społecznych (CUS) czy powiatowe centra pomocy rodzinie (PCPR). To one zajmują się rekrutacją uczestników, przeprowadzają wywiady środowiskowe oraz wydają decyzje o rodzaju przyznanego wsparcia.

Nad tym ogromnym wyzwaniem czuwa Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej (MCPS). – Jesteśmy w trakcie realizacji pierwszych form wsparcia oraz dalszej rekrutacji. Działania zakończymy w grudniu 2027 r. Na razie poznajemy partnerów i ich potencjał – jedni mają większe doświadczenie, drudzy – mniejsze. Problemy i wyzwania, z jakimi mierzą się w miejscach swego działania, też są różnorodne. Wcześniej nie było w naszym województwie projektów tego typu realizowanych na taką skalę. Zdobyte doświadczenie pozwoli nam wypracować modele wsparcia niesamodzielnych starszych osób – mówi Małgorzata Pawluczuk, koordynatorka projektu regionu mazowieckiego regionalnego.

Gdzie szukać informacji

Rekrutacja będzie trwać dopóty, dopóki nie wyczerpie się limit osób potrzebujących pomocy. Informacje o tej inicjatywie są na stronach internetowych i w mediach społecznościowych samorządów lokalnych uczestniczących w projekcie oraz w kanałach komunikacyjnych ich jednostek pomocy społecznej. Zdarza się, że placówki zaangażowane w projekt same proponują udział osobom, które już korzystają z innej formy wsparcia. Ogłoszenia zamieszczane są też w przychodniach i parafiach. Jeśli więc sam jesteś zainteresowany udziałem w projekcie albo chciałbyś, by ktoś z Twojej rodziny skorzystał z niego, sprawdź, czy obejmuje on także Twoją miejscowość, gminę czy powiat. Informacje znajdziesz na stronie MCPS lub w najbliższych ośrodkach pomocy społecznej.

Usługi opiekuńcze

Gdy sił fizycznych ubywa, a zwykłe czynności stają się wyzwaniem, udzielana pomoc może diametralnie zmienić jakość życia starszej osoby. Jedną z form wsparcia są usługi opiekuńcze. To może być pomaganie w utrzymaniu higieny osobistej – mycie głowy, ciała, czesanie, golenie, obcinanie paznokci. Wsparcie obejmuje również zleconą przez lekarza pielęgnację, która uzupełnia pielęgniarską opiekę środowiskową. W przypadku osób leżących ma to szczególne znaczenie, bo zapobiega powstawaniu odleżyn i odparzeń.

A może potrzebna jest pomoc w prowadzeniu gospodarstwa domowego? Sprzątanie mieszkania, pranie i prasowanie odzieży, wynoszenie śmieci, robienie zakupów? A także wykupienie leków czy pilnowanie terminów wizyt lekarskich? – Zakres zadań dostosowywany jest do indywidualnych potrzeb uczestników, ale trzeba pamiętać, że ogranicza się do tego, na co pozwala ustawa o pomocy społecznej i co następnie jest określone w decyzji administracyjnej, która powstaje na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego – wyjaśnia Renata Buczyłko z Mazowieckiego Centrum Polityki Społecznej, koordynatorka projektu.

Rehabilitacja, wsparcie i mobilizowanie do aktywności

Osoby z przygotowaniem zawodowym świadczą w projekcie specjalistyczne usługi opiekuńcze. Zajmują się rehabilitacją fizyczną i usprawnianiem zaburzonych funkcji organizmu (zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych) według zaleceń lekarzy lub specjalistów od rehabilitacji ruchowej bądź fizjoterapii. Obserwują stan zdrowia seniorów, a w razie niepokojących objawów wzywają profesjonalną pomoc medyczną.

Ich rola nie ogranicza się jednak do czynności pielęgnacyjnych. Motywują też swoich „podopiecznych” do samodzielnego życia – o ile pozwala na to stan zdrowia. Asystują w codziennych czynnościach, pomagają w prowadzeniu gospodarstwa domowego, zachęcają do dbania o siebie. Mobilizują do utrzymywania kontaktów z rodziną, społecznością lokalną, bo aktywność społeczna jest równie ważna jak fizyczna.

Usługi sąsiedzkie

Nowością w katalogu działań społecznych są usługi sąsiedzkie. To pomoc w czynnościach domowych, jak przygotowywanie posiłku czy sprzątanie, wyjście na pocztę. To również asysta w załatwianiu różnych spraw, np. w banku czy urzędzie. Zawsze to także po prostu obecność drugiego człowieka i rozmowa, której osobom starszym często brakuje. Co ważne, senior może wskazać sąsiada, który bardzo często już wcześniej mu pomagał. Teraz, biorąc udział w projekcie, taka osoba otrzymuje za swoje działania wynagrodzenie.

W kolejnym roku wśród części uczestników, którzy korzystają z usług opiekuńczych i wymagają dodatkowego wsparcia, planowane jest wprowadzenie opasek na nadgarstek. Te urządzenia pozwalają seniorom wezwać pomoc w sytuacji zagrożenia, gdy będą jej potrzebować. Są one wyposażone w przycisk bezpieczeństwa, detektor upadku, czujnik zdjęcia opaski, lokalizator GPS. Umożliwiają kontakt z telecentrum i opiekunami, monitorują podstawowe czynności życiowe, takie jak puls i saturacja. Można z nich wysłać sygnał SOS.

Projekty „Zwiększenie samodzielności seniorów w miejscu ich zamieszkania” są odpowiedzią na zmiany demograficzne i falę tzw. srebrnego tsunami. Jako społeczeństwo musimy szukać pomysłów i rozwiązań ułatwiających życie niesamodzielnym starszym osobom. By wspólnie przezwyciężać trudności, z jakimi się zderzają. I aby mieli poczucie, że nie są sami.

Agata Rokita

Projekty: Zwiększenie samodzielności seniorów w miejscu ich zamieszkania. W regionie mazowieckim regionalnym wartość projektu wynosi ok. 21,9 mln zł, dofinansowanie z UE: ok. 18,6 mln zł. W regionie mazowieckim stołecznym wartość projektu wynosi ok. 9,3 mln zł, a dofinansowanie z UE: 8,8 mln zł.

Jednostki realizujące projekt „Zwiększenie samodzielności seniorów w miejscu ich zamieszkania” w regionie mazowieckim regionalnym: Centrum Usług Społecznych w gminie Czarnia, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Płocku, Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Ostrołęce, Centrum Usług Społecznych w Żyrardowie, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Sierpcu, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ostrowi Mazowieckiej, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Bodzanowie, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ciechanowie, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Przasnyszu, Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Przysusze, Gmina Stoczek, Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Lipsku, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Płońsku, Dom Pomocy Społecznej w Lesznowoli, Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Szydłowcu, Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Siedlcach.

Jednostki realizujące projekt „Zwiększenie samodzielności seniorów w miejscu ich zamieszkania” w regionie warszawskim stołecznym: Ośrodek Pomocy Społecznej w Kobyłce, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Izabelinie, Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Piasecznie, Ośrodek Pomocy Społecznej w Łomiankach, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Józefowie, Ośrodek Pomocy Społecznej w Wołominie, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Strachówce, Centrum Usług Społecznych w Milanówku.