Nowe życie dzwonnicy w Myszyńcu

Z czym kojarzy się Myszyniec? Oczywiście z Kurpiami i ich wyjątkową kulturą ludową. Jeszcze kilka lat temu ktoś, kto przyjechałby do położonego w sercu Puszczy Zielonej miasteczka, by lepiej poznać historię i kulturę regionu, mógł poczuć niedosyt. Nie było tu bowiem miejsca, które w nowoczesny sposób opowiadałoby o lokalnym dziedzictwie. Dziś to już przeszłość.

Dzięki dwóm realizowanym równolegle projektom – obu wspartym funduszami europejskimi – Myszyniec zyskał odrestaurowane dwa najcenniejsze zabytki, a w każdym z nich wyjątkową ofertę zarówno dla turystów, jak i mieszkańców.

Remont kolegiaty pw. Trójcy Przenajświętszej w Myszyńcu

Pierwszy projekt polegał przede wszystkim na odnowieniu zabytków – Kolegiaty pw. Trójcy Przenajświętszej oraz XVIII-wiecznej dzwonnicy kościelnej, będącej dawniej jednocześnie bramą wejściową na teren kościelny.

W świątyni chodziło m.in. o renowację fasady, posadzki, a także 47 cennych witraży. Przygotowaniem do nowych funkcji turystycznych była również przebudowa jednej z wież, która dzięki temu stała się punktem widokowym. Można z niej podziwiać nie tylko miasteczko, ale również rozległe tereny Puszczy Zielonej.

Dzwonnica w Myszyńcu: ocalenie i ożywienie

Jeszcze gruntowniejsze prace przeprowadzono w dzwonnicy, która nie przypadkiem została wybrana na siedzibę multimedialnego muzeum. – Jest to najstarszy zabytek nie tylko w mieście, ale w całym regionie. Chodziło nam też o to, by ocalić tę budowlę – podkreśla Edyta Chmielewska-Drężek, kierownik Referatu Inwestycji Urzędu Miejskiego w Myszyńcu podczas realizacji projektu.

W użyciu słowa „ocalenie” nie ma przesady. Obiekt od wielu lat był już wyłączony z użytkowania, ponieważ jego stan techniczny nie pozwalał na bezpieczne przebywanie wewnątrz. XVIII-wieczna dzwonnica jest bardzo okazałą budowlą. Nie bez powodu – duży ceglany budynek pełnił funkcję pudła rezonansowego dla czterech dzwonów kościelnych, których dźwięk musiał docierać do najdalszych zakątków rozległej puszczańskiej parafii. Dzwonnicę, pamiętającą jeszcze jezuitów, którzy prowadzili miejscową parafię do końca I Rzeczpospolitej, poddano gruntownemu remontowi.

Naprawiono fasadę, odbudowano uszkodzone detale architektoniczne oraz wymieniono zniszczone drewniane elementy konstrukcji – zarówno dachu, jak i schodów. Dziś każdy z pięciu poziomów dzwonnicy jest dostępny. W takich warunkach można było stworzyć miejsce popularyzujące wiedzę o Myszyńcu i Kurpiach, choć nie tylko. Stało się tak również dlatego, że projekt był przykładem bardzo dobrej współpracy obu partnerów – parafii i samorządu. Dzwonnicę kościelną użytkuje dziś gmina.

W drugim projekcie kontynuowano prace renowacyjne. Odnowiono 11 zabytkowych feretronów, czyli obrazów z przedstawieniami świętych, wykorzystywanych podczas procesji.

Multimedialne Muzeum Dzwonnicy Myszynieckiej

Projekt polegał jednak przede wszystkim na utworzeniu Multimedialnego Muzeum w Dzwonnicy Myszynieckiej oraz ustawieniu kiosku multimedialnego w kościelnej wieży. Można tu zgłębić historię wspomnianych feretronów oraz dzieje parafii i świątyni w Myszyńcu, którą w 2013 r. papież Franciszek podniósł do rangi bazyliki mniejszej.

Największe inwestycje zostały przeprowadzone w dzwonnicy. Stała się ona miejscem, w którym można poszerzyć wiedzę na temat Myszyńca i Kurpiów, wraz z ich oryginalną puszczańską kulturą, oraz poznać tajniki akustyki. – Dzwonnica jest niczym wielki instrument i też tak została skonstruowana. Dlatego jeden jej poziom jest właśnie poświęcony dźwiękowi – mówi Edyta Chmielewska-Drężek. Warto dodać, że wśród efektów projektu była naprawa tego „instrumentu”. – Kiedy rozpoczynaliśmy projekt, dzwony były źle usadowione i ich głos nie wychodził dobrze na zewnątrz. Trzeba było więc przywrócić ich oryginalny układ – precyzuje Edyta Chmielewska-Drężek. Dziś dźwięk odrestaurowanych dzwonów roznosi się tak pięknie, że co roku organizowane są warsztaty i konkursy bicia w nie.

Również na co dzień wszystkie cztery dzwony można dotykać, a nawet wprawiać w drgania. Akustyce poświęcone są także instalacje, takie jak szklana tuba prezentująca, jak rozchodzi się dźwięk, czy stół z pięcioma dzwonkami wykonanymi z różnych materiałów. Dzięki temu można usłyszeć i porównać brzmienie każdego z nich.

W Myszyńcu oferta kulturalna kwitnie

Nad dzwonami znajduje się niewielka sala spotkań wyposażona m.in. w projektor. Odbywają się w niej różne wydarzenia organizowane przez Regionalne Centrum Kultury Kurpiowskiej (RCKK) oraz Miejsko-Gminną Bibliotekę Publiczną im. ks. Władysława Skierkowskiego, m.in. warsztaty wykonywania witraży czy noce poezji.

Historii Myszyńca poświęcone są podziemia dzwonnicy, gdzie ustawiono multimedialny stół „Koło historii” z prezentacją o dziejach miasta i parafii. Jeszcze inny poziom przybliża kulturę kurpiowską. Tam również znajdziemy ekrany multimedialne, będące źródłem atrakcyjnie podanej wiedzy na temat takich jej charakterystycznych elementów, jak strój ludowy, wycinanka, bartnictwo czy gwara kurpiowska.

Multimedialne Muzeum w Dzwonnicy Myszynieckiej jest administrowane przez RCKK. Można je zwiedzać bezpłatnie od wtorku do niedzieli. Warto w drodze na Mazury, ale też specjalnie w tym celu, zatrzymać się w stolicy Kurpi Zielonych i poznać je bliżej dzięki nowoczesnej placówce w najstarszym murowanym budynku regionu. A przy okazji odwiedzić też myszyniecką kolegiatę, która również znacząco zwiększyła swój turystyczny potencjał.

Marek Rokita

Projekt: Ochrona dziedzictwa kulturowego poprzez renowację Bazyliki Mniejszej oraz XVIII-wiecznej Dzwonnicy w Myszyńcu wraz z zagospodarowaniem terenu – poprawa dostępności do zasobów kultury poprzez ich rozwój i efektywne wykorzystanie. Wartość projektu: ok. 1,6 mln zł. Dofinansowanie z UE: ok. 1,05 mln zł.

Projekt: Ochrona dziedzictwa kulturowego poprzez renowację Bazyliki Mniejszej oraz XVIII-wiecznej Dzwonnicy w Myszyńcu wraz z zagospodarowaniem terenu – wzrost regionalnego potencjału turystycznego. Wartość projektu: ok. 6,5 mln zł. Dofinansowanie z UE: ok. 3,7 mln zł.

Jakie korzyści przyniosła realizacja projektu?

• ocalenie najstarszego murowanego zabytku na Kurpiach (XVIII-wiecznej dzwonnicy)
• zwiększenie atrakcyjności turystycznej Myszyńca poprzez urządzenie pierwszego w Myszyńcu multimedialnego muzeum poświęconego kulturze kurpiowskiej i akustyce
• stworzenie przestrzeni dla działań kulturalnych i edukacyjnych dla Regionalnego Centrum Kultury Kurpiowskiej w Myszyńcu oraz miejscowej biblioteki publicznej
• wzrost aktywności kulturalnej mieszkańców gminy
• odnowienie zabytkowych przedmiotów religijnych – feretronów, które noszone są m.in. w czasie wyjątkowej procesji Bożego Ciała w Myszyńcu.