Jak rozwija swą misję Edukacyjny Inkubator Przedsiębiorczości w Zdziwóju Nowym

Na samym krańcu Mazowsza, w północno-zachodniej części powiatu przasnyskiego, cztery lata temu powstał Edukacyjny Inkubator Przedsiębiorczości (EIP). Celem tego unikalnego projektu było pobudzenie rozwoju wsi Zdziwój Nowy i Zdziwój Stary wraz z okolicą – terenów o trudnej historii i ograniczonych możliwościach rozwoju. Dziś to miejsce wygląda zupełnie inaczej.

Siedzibą inkubatora została dawna, nieużytkowana przez lata szkoła w Zdziwóju Nowym. Budynek odnowiono, powiększono o nową część i przystosowano do pełnienia funkcji edukacyjno-doradczych. Teraz obiekt tętni życiem i stał się motorem dla zmian – zarówno w podejściu mieszkańców do przedsiębiorczości, jak i w postrzeganiu potencjału tej części Mazowsza.

Trudna historia regionu

Wsie Zdziwój Stary oraz Zdziwój Nowy należały przed II wojną światową do gminy Duczymin, której obszar podczas okupacji niemieckiej został w całości włączony do poligonu wojskowego „Mława” (Truppenübungsplatz „Mielau”). Wysiedlono wówczas tysiące mieszkańców z pogranicza powiatów mławskiego, ciechanowskiego i przasnyskiego. Po wycofaniu się wojska dawni mieszkańcy Zdziwója Nowego i Starego wrócili do swych gospodarstw. Jednak często były to powroty do wyburzonych domów i zdewastowanych pól.

Przerwanie ciągłości osadniczej zawsze pociąga za sobą problemy społeczne, co już ponad sto lat temu opisał najwybitniejszy polski socjolog Florian Znaniecki. Tak było i w tym wypadku. A ze skutkami przestrzennej i gospodarczej degradacji tych ziem mierzymy się dziś.

Przez lata obie wsie zachowały typowo rolniczy charakter. Dominują tu małe gospodarstwa indywidualne, a znalezienie innego zatrudnienia jest dla mieszkańców dużym wyzwaniem. Przyczyn tego należy szukać nie tylko w historii regionu, ale także w jego położeniu – z dala od większych ośrodków miejskich – oraz w słabej infrastrukturze transportowej. Wszystko to utrudnia rozwój lokalnej przedsiębiorczości, jak i podejmowanie pracy poza miejscem zamieszkania.

Nowa szansa dla wsi Zdziwój Stary i Zdziwój Nowy

Wielu problemów można uniknąć lub chociaż je zminimalizować, podnosząc poziom przedsiębiorczości mieszkańców i pomagając im w zdobywaniu nowych umiejętności. Przez lata barierą był jednak brak dostępu do szkoleń i doradztwa, co ograniczało możliwość uzyskania nowych kwalifikacji i planowanie własnych przedsięwzięć. W odpowiedzi na te wyzwania Powiat Przasnyski opracował koncepcję stworzenia ośrodka, który łączyłby funkcje edukacyjne, doradcze i przedsiębiorcze. Miejsca, które stworzy solidne podstawy dla rozwoju lokalnej gospodarki poprzez zwiększenie dostępności usług edukacyjnych i doradczych oraz utworzenie zaplecza wspierającego aktywizację mieszkańców. Zarówno w sferze zawodowej, jak i społecznej.

Kompleksowa inwestycja w dawnej szkole

Największym wyzwaniem była modernizacja i rozbudowa budynku po dawnej szkole w Zdziwóju Nowym. Środki finansowe, których znaczną część stanowiły fundusze europejskie, przeznaczono przede wszystkim na remont i modernizację budynku oraz wybudowanie nowego, trzykondygnacyjnego obiektu, połączonego ze starszym łącznikiem.

Na prace remontowo-modernizacyjne składały się m.in.: wymiana instalacji, stolarki okiennej i drzwiowej, ocieplenie ścian i dachu oraz wykonanie nowej elewacji. Budynek przystosowano do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Przygotowano i wyposażono w specjalistyczny sprzęt pomieszczenia, które dziś pełnią funkcje sal konferencyjnych, dydaktycznych oraz biurowych. Utworzona została również część noclegowa z pokojami, łazienkami, jadalnią i zapleczem kuchennym. Dzięki temu można w EIP organizować szkolenia i konferencje. Projekt objął również zagospodarowanie terenu wokół obiektu, w tym wykonanie dróg dojazdowych, parkingów, chodników oraz terenów zielonych. To istotnie poprawiło estetykę i funkcjonalność otoczenia. – Obiekt jest nowoczesny i robi bardzo pozytywne wrażenie na osobach, które mają możliwość odwiedzenia go. Ważne jest to, że budynek, który był w zasadzie skazany na zagładę, otrzymał drugie życie – podkreśla Paweł Mostowy, starosta Powiatu Przasnyskiego.

Edukacyjny Inkubator Przedsiębiorczości: nauka i doradztwo

Edukacyjny Inkubator Przedsiębiorczości działa od 2021 r. jako lokalne centrum edukacyjno-doradcze dla powiatu przasnyskiego. – Powstał, żeby aktywizować lokalną społeczność, ale jego oddziaływanie okazało się znacznie większe. Korzystają z niego osoby z połowy powiatu – mówi Paweł Mostowy.

Najważniejszym zadaniem EIP jest podnoszenie kwalifikacji zawodowych mieszkańców i wspieranie rozwoju przedsiębiorczości. Jego pierwszym operatorem została Uczelnia Lingwistyczno-Techniczna w Przasnyszu. Jak podkreśla Elżbieta Sternal, rektor uczelni: – Wszystkie działania skierowane są na potrzeby człowieka.

Warsztaty, szkolenia i kursy zawodowe

W ramach swojej misji inkubator oferuje mieszkańcom powiatu szeroki zakres usług doradczo-konsultacyjnych i wsparcia. Składają się na nie m.in. warsztaty, szkolenia i kursy zawodowe, dostosowane do aktualnych potrzeb rynku pracy.

Do tej pory inkubator pomógł blisko 450 osobom. Około 50 z nich skorzystało z doradztwa indywidualnego. Były to zarówno osoby prowadzące działalność gospodarczą, jak i takie, które dopiero zamierzały ją rozpocząć. Efektem jest m.in. prawie 25 nowych firm.

Większość beneficjentów brała udział w szkoleniach i warsztatach, których od lutego 2022 r. było około 60. – Ich tematyka jest różnorodna. Dotyczą np. tego, jak założyć firmę, jakie są możliwości wsparcia, jak składać wnioski o dofinansowania rolnicze. Oferujemy również szkolenia prawne, księgowe i administracyjne – mówi Martyna Sternal-Rykowska, kierownik EIP. – Dzięki współpracy z Powiatowym Urzędem Pracy w Przasnyszu wiemy, co może się przydać na tym terenie – dodaje. Szkolenia prowadzone są zarówno stacjonarnie, jak i online, co ułatwia udział osobom z bardziej oddalonych miejscowości.

LO z internatem dla młodzieży ze spektrum autyzmu w Zdziwóju Nowym

Jednak to, co dla jednych jest wadą, dla innych okazuje się zaletą. Operator inkubatora skorzystał z możliwości rozszerzenia swojej działalności. I tak w Zdziwóju Nowym powstało liceum ogólnokształcące z internatem dla młodzieży ze spektrum autyzmu. Dla uczniów to wyjątkowo przyjazne środowisko – kameralne i z dala od zgiełku. Mury tej niewielkiej placówki (jest tu zaledwie 15 uczniów) opuścili już pierwsi maturzyści.

W związku z otwarciem inkubatora oraz szkoły powstało też około 30 nowych miejsc pracy dla mieszkańców okolicy. To jeszcze jedna korzyść z realizacji projektu.

Po czterech latach działalności inkubatora geografia oczywiście się nie zmieniła, ale charakter obu wsi już tak. Zdziwój Nowy i Zdziwój Stary nie są dziś tylko rolniczymi miejscowościami. Stały się przykładem, że nawet w oddaleniu od dużych miast można budować przedsiębiorczość, tworzyć miejsca pracy i rozwijać lokalny potencjał.

Marek Rokita

Projekt: Edukacyjny Inkubator Przedsiębiorczości w Zdziwóju Nowym i Zdziwóju Starym jako sposób na rewitalizację terenów wysiedlanych przez niemieckiego okupanta w czasie II wojny światowej. Wartość projektu: ok. 16 mln zł. Dofinansowanie z UE: ok. 8,5 mln zł