Innowacje w działaniu. Mazowsze stawia na zawodowców

100 szkół zawodowych w naszym województwie przystąpiło do dwóch projektów o nazwie „Zawodowe Mazowsze Przyszłości – innowacyjne kształcenie zawodowe”. Ta wielka szansa na unowocześnienie nauki fachu realnie zmienia sposób, w jaki młodzi ludzie przygotowują się do przyszłej pracy. Od marca eksperci metodyczni odwiedzają placówki, by wspólnie z nauczycielami wyznaczyć nowy kierunek zmian. Odważne pomysły staną się następnie praktyką.

To nie nowość w szkolnictwie zawodowym w naszym województwie. Już w poprzedniej perspektywie finansowej (2014-2020) prawie 15,5 tys. uczniów z ponad 170 szkół zawodowych uczestniczyło w projekcie „Zintegrowany rozwój szkolnictwa zawodowego”[1]. Dobre efekty, jakie przyniosła ta inicjatywa, zachęciły jej pomysłodawców do zaplanowania kolejnej jej odsłony. W tej edycji z możliwości gruntownej metamorfozy skorzysta 80 szkół w Regionie Mazowieckim Regionalnym (RMR) i 20 w Regionie Warszawskim Stołecznym (RWS). Ten długofalowy proces unowocześniania edukacji zawodowej potrwa do sierpnia 2029 r.

Kształt obecnie realizowanych działań wynika z doświadczenia i wiedzy, jakie wcześniej zyskali zarówno pomysłodawcy, jak i organy prowadzące szkół czy dyrektorzy placówek zawodowych. – W poprzednim projekcie wsparcie dla szkół polegało na opracowaniu i wdrożeniu innowacji zawodowych. Tym razem również skupiamy się na określeniu modelu i kierunku innowacji. W każdej szkole uczestniczącej w projekcie taka innowacja będzie wprowadzona – mówi Tomasz Majewski z Agencji Rozwoju Mazowsza, która zajmuje się realizacją projektów „Zawodowe Mazowsze Przyszłości – innowacyjne kształcenie zawodowe”.

– A czym jest innowacja pedagogiczna? To nowatorskie rozwiązanie w zakresie programu, organizacji lub metody nauczania. W tej zmianie niezbędne jest unowocześnienie, np. modyfikacja obecnego sposobu prowadzenia lekcji. Można np. uczyć tego samego programu, ale inaczej – i to już będzie innowacyjne podejście. Można modyfikować program – oczywiście w ramach obowiązujących przepisów. Albo wprowadzić zmianę w zakresie techniki nauczania, m.in. poprzez wykorzystanie nowoczesnego sprzętu, który dzięki udziałowi w projekcie został zakupiony do szkoły – wyjaśnia Tomasz Majewski.

By lepiej zobrazować, co dają takie inicjatywy, warto przypomnieć kilka efektów poprzedniego projektu „Zintegrowany rozwój szkolnictwa zawodowego”. Uczestniczące w nim technika i szkoły zawodowe o różnych profilach wzbogacały się o nowoczesny sprzęt, jaki wykorzystywany jest w konkretnych branżach.

Przykładowo: technikum samochodowe w Żurominie zyskało nowoczesny sprzęt do diagnostyki samochodów – rzadkość w szkołach. – Takie urządzenia są w posiadaniu autoryzowanych serwisów samochodowych. Jaki efekt przyniosło unowocześnienie i wzbogacenie programu nauczania? Nie tylko zwiększyło się zainteresowanie młodzieży nauką w technikach, które oferują lepsze możliwości zdobycia praktycznych umiejętności. Ważne jest też to, że pracodawcy chcą zatrudniać absolwentów technikum uczestniczącego w projekcie, bo wiedzą, że potrafią oni obsługiwać m.in. najnowocześniejsze urządzenia używane w warsztatach samochodowych – mówi Tomasz Majewski.

Technika gastronomiczne zyskały np. profesjonalne piece konwekcyjne, które są standardem w nowoczesnych restauracjach. Dzięki temu uczniowie nie tylko poznają teorię, ale przede wszystkim uczą się obsługi zaawansowanych urządzeń i ich skomplikowanych funkcji. Dla pracodawcy taki uczeń to gotowy do pracy fachowiec, którego nie trzeba uczyć podstaw obsługi kuchennego sprzętu. Oprócz innowacji technicznych szkoły te postawiły także na powrót do korzeni, wplatając do nauki elementy kuchni regionalnej. A dziś czerpanie z lokalnych tradycji kulinarnych to istotna wartość w branży restauratorskiej.

Z kolei uczniowie szkół weterynaryjnych mają szansę trenować trudne zabiegi w bezpiecznych warunkach. Zamiast na żywych zwierzętach pierwsze zastrzyki wykonują na fantomach, np. na specjalnie przygotowanych modelach psiej łapy. Pozwala im to nabrać pewności i precyzji, zanim zaczną pomagać prawdziwym pacjentom w gabinetach.

Jak w projektach realizowanych w obu regionach Mazowsza będzie opracowywany model wdrażania zmian? – Od razu założyliśmy, że nie tworzymy tzw. półkowników, których nikt nie będzie używał, tylko odłoży na półkę. Dlatego model wypracowywania innowacji zakłada współpracę zewnętrznych ekspertów z nauczycielami szkół zawodowych. Chodzi z jednej strony o powiew nowości, z drugiej – o korzystanie z potencjału, doświadczenia i wiedzy pracowników szkół. Wspólne opracowanie nowego sposobu nauki jest sytuacją, w której nauczyciele utożsamiają się z takim rozwiązaniem, bo są jego współautorami. Nie może być przecież tak, że ktoś z zewnątrz przychodzi i odgórnie narzuca szkole realizację jakiegoś pomysłu – podkreśla Tomasz Majewski.

I na tym polega fundament całego przedsięwzięcia. Na łączeniu wiedzy zewnętrznych ekspertów i nauczycieli jako fachowców pracujących na co dzień z młodzieżą. Ich zadaniem jest wspólna ocena możliwości i perspektywy rozwoju danej szkoły oraz opracowanie innowacyjnych rozwiązań pedagogicznych, które wpłyną na jej rozwój.

W obu projektach duży nacisk – obok nowatorskich metod nauczania – położony zostanie też na doposażenie szkół. Urządzenia kupowane do placówek mają być nowoczesne i odzwierciedlać faktyczne środowisko pracy. Dzięki temu absolwenci szkół zawodowych będą mieć opanowaną umiejętność obsługi najnowocześniejszych sprzętów w danej branży już w momencie kończenia edukacji. Z szansy rozwoju, jakie niosą projekty, skorzysta 3800 uczniów oraz 200 nauczycieli. 100 pracowni szkolnych (80 w regionie mazowieckim i 20 w warszawskim) zostanie wyposażonych w profesjonalny sprzęt i narzędzia, które umożliwiają realizację unikatowych programów nauczania.

W szkołach zaangażowanych do projektów zespoły ekspertów i pedagogów będą opracowywać scenariusze autorskich zajęć. Nauczyciele zyskają także możliwość podniesienia swoich kompetencji. Mają uczestniczyć w kursach i szkoleniach szytych na miarę. Ich tematyka zostanie precyzyjnie dobrana na podstawie analizy potencjału i potrzeb placówki.

Kolejnym ogniwem projektu są przedsiębiorcy z regionu. Bez ich udziału zmiany byłyby oderwane od realiów rynkowych. – Chcieliśmy uniknąć sytuacji, że choć uczeń będzie dobrze wykształcony, nie znajdzie pracy w swoim najbliższym środowisku – deklaruje Tomasz Majewski. Umocnieniu współpracy szkół z zakładami pracy będą służyć staże, których w projektach ma być 9 tysięcy.

Agata Rokita

1. Wprowadzone zostaną innowacje pedagogiczne w zakresie programu, organizacji lub metody nauczania.
2. Powstaną nowoczesne scenariusze zajęć.
3. Szkoły zyskają profesjonalny sprzęt niezbędny w nauce zawodu.
4. Nauczyciele będą bezpośrednio współpracować z ekspertami.
5. Nauczyciele wezmą udział w specjalistycznych szkoleniach „szytych na miarę”.

Projekt: Zawodowe Mazowsze Przyszłości – innowacyjne kształcenie zawodowe (realizowany w Regionie Warszawskim Stołecznym). Wartość projektu: 18,5 mln zł. Dofinansowanie z UE: 9,2 mln zł

Projekt: Zawodowe Mazowsze Przyszłości – innowacyjne kształcenie zawodowe (realizowany w Regionie Mazowieckim Regionalnym). Wartość projektu: 74 mln zł. Dofinansowanie z UE: ok. 62,9 mln zł

Wdrożenie projektu „Zintegrowany rozwój szkolnictwa zawodowego” stało się dla naszej szkoły impulsem do głębokiej modernizacji kształcenia zawodowego oraz odpowiedzią na dynamiczne zmiany zachodzące w branży motoryzacyjnej. Dzięki wsparciu z funduszy europejskich mogliśmy wprowadzić nowoczesne rozwiązania dydaktyczne, które przygotowują młodzież do pracy w zawodach przyszłości.

W ramach projektu rozpoczęliśmy realizację innowacji pedagogicznej o nazwie „Diagnostyka oraz naprawa elektrycznych i elektronicznych układów pojazdów samochodowych”. Program ten rozszerza treści podstawy programowej i koncentruje się na kluczowych obszarach współczesnej motoryzacji, tj.: diagnostyka komputerowa systemów pojazdu, analiza pracy sterowników i czujników, układy bezpieczeństwa (ABS, ESP, systemy wspomagania kierowcy), elektronika pokładowa i systemy komfortu, systemy ładowania i zasilania, lokalizowanie usterek instalacji elektrycznej i interpretacja danych diagnostycznych. Uczniowie uczą się pracy według standardów stosowanych w profesjonalnych serwisach, dokumentowania napraw oraz korzystania z cyfrowych baz danych technicznych.

Nowoczesne wyposażenie pracowni

Realizacja innowacji była możliwa dzięki doposażeniu pracowni w sprzęt o wartości 65 tys. zł. Dysponujemy teraz profesjonalnym testerem diagnostycznym MEGA MACS 77, który pozwala na kompleksową diagnostykę komputerową, odczyt i analizę kodów błędów, monitorowanie parametrów pracy pojazdu oraz adaptacje i programowanie sterowników. Uczeń diagnozuje usterkę systemu kontroli trakcji, analizuje sygnały czujników i potwierdza skuteczność naprawy poprzez test systemowy.

Nasze stanowiska pracy zostały doposażone w trzy szafki narzędziowe z wyposażeniem (245 elementów), trzy akumulatory BOSCH S3 56Ah 480A, trzy klucze dynamometryczne Quick-Lock 1/4”, trzy klucze dynamometryczne 1/2”. Sprzęt umożliwia naukę pracy zgodnie z profesjonalnymi standardami serwisowymi i zasadami bezpieczeństwa.

Jakie korzyści odnoszą uczniowie? Zdobywają umiejętności praktyczne zgodne z realnymi wymaganiami branży, przygotowują się do egzaminów zawodowych MOT.02, MOT.05 i MOT.06, rozwijają kompetencje cyfrowe i diagnostyczne, zyskują większą pewność podczas praktyk zawodowych i mają lepsze perspektywy zatrudnienia. Z kolei nauczyciele aktualizują wiedzę techniczną, rozwijają kompetencje w zakresie mechatroniki pojazdowej, prowadzą zajęcia metodą projektową i problemową, mają dostęp do nowoczesnych technologii diagnostycznych.

Wpływ projektu na rozwój szkoły Projekt zwiększył atrakcyjność oferty edukacyjnej i wzmocnił współpracę z pracodawcami. Szkoła stała się nowoczesnym ośrodkiem kształcenia zawodowego odpowiadającym na potrzeby lokalnego rynku pracy. Jako dyrektor jestem przekonany, że podjęte działania nie tylko podniosły jakość kształcenia, lecz także otworzyły nowe perspektywy rozwoju. Inwestowanie w nowoczesne technologie oraz kierunki związane z elektromobilnością pozwala nam kształcić specjalistów gotowych na wyzwania przyszłości i aktywnie uczestniczyć w transformacji współczesnej motoryzacji.

---

[1] Projekt „Zintegrowany rozwój szkolnictwa zawodowego” otrzymał w 2025 r. II nagrodę w organizowanym przez Serwis Samorządowy PAP konkursie „Innowacyjny Samorząd”.