Nowe życie Kamienicy Deskurów w Radomiu

Przez lata popadała w ruinę – na jej murach wyrosły nawet krzaki, a okna zabito deskami. Dziś Kamienica Deskurów tętni życiem. Odbywają się tu spotkania, debaty, zajęcia dla dzieci i seniorów. Nowe serce Miasta Kazimierzowskiego w Radomiu bije pod szklanym dachem.

Historia tego miejsca sięga lat 20. XIX w., gdy na polecenie Andrzeja Deskura, jednego z największych posiadaczy ziemskich w guberni radomskiej, wybudowano kamienicę. W czasie zaborów mieszkali w niej carscy oficerowie najwyższych stopni, gdyż budynek spełniał należne standardy. W Domu Deskurów w późniejszym czasie znajdowała się m.in. prywatna pensja. Pod koniec XIX stulecia zorganizowano tu kilka wystaw dzieł sztuki. W latach 30. XX w. m.in. prowadzili tu sklepy Żydzi. A po II wojnie światowej, w latach 50., rozpoczął działalność Państwowy Dom Dziecka nr 1.

Remont od podstaw kamienicy Deskurów

Budynek, wyłączony na wiele lat z użytku, niszczał. Gdy Gmina Miasta Radomia podjęła decyzję o pozyskaniu funduszy europejskich na jego rewitalizację, był to już właściwie ostatni moment, żeby obiekt uratować, a przede wszystkim przywrócić go mieszkańcom. Z gruntownym remontem ruszono w 2017 r. i zakończono go w 2020 r. Skala prac była ogromna – obejmowała bowiem m.in. ocieplenie ścian, wymianę stolarki okiennej i drzwiowej, zainstalowanie systemu ogrzewania, wentylacji i energooszczędnego oświetlenia.

Dziś największe wrażenie robi zadaszone patio (w przeszłości dziedziniec), które połączyło dwa budynki Kamienicy Deskurów. Nowoczesna przestrzeń jest areną setek organizowanych w ciągu roku wydarzeń. – To jest ogromna rewolucja, zarówno jeśli chodzi o wygląd budynku, jak i to, co się w nim dzieje – bez ogródek mówi dr Marzena Kędra, kierownik Biura Rozwoju i Rewitalizacji w Urzędzie Miejskim w Radomiu.

Serce Kamienicy Deskurów znajduje się w patio

Patio cieszy się także szczególnie dużym zainteresowaniem. To 340 metrów kwadratowych powierzchni pod szklanym dachem. W 2024 r. sala była udostępniona ponad 300 razy, co pokazuje, że niemal każdego dnia coś się w niej działo. Tu odbywają się np. rozstrzygnięcia kolejnych edycji budżetu obywatelskiego lub konsultacje społeczne w wielu różnych, ważnych dla mieszkańców sprawach. Tu zwołano Młodzieżowy Okrągły Stół, organizowane są spotkania z ciekawymi ludźmi, niedawno – z ks. Adamem Bonieckim.

W każdą drugą sobotę miesiąca z inicjatywy Biura Rozwoju i Rewitalizacji odbywa się tu eko-wydarzenie. – Ideą i celem tych spotkań jest to, żeby rzeczy, np. zabawki, ubrania, bibeloty, różnego rodzaju sprzęty, które wciąż nadają się do użytku, a nam już przestały służyć, zamiast trafiać na śmietnik, znalazły drugie życie u kogoś innego. To zarówno wymienianka, jak i pchli targ oraz wyprzedaż garażowa, bo rzeczy można zamieniać, oddawać, ale też sprzedawać – opowiada Marzena Kędra.

Poznaj Radom z PRL-u

Kondygnacja minus jeden jest zagospodarowana przez Muzeum Historii Najnowszej Radomia prowadzone przez Ośrodek Kultury i Sztuki „Resursa Obywatelska”. Prezentowane są tu wystawy czasowe, jak m.in. cieszące się ogromnym zainteresowaniem w przeszłości ekspozycje prac Salvadora Dalí czy Zdzisława Beksińskiego. W roku 2025 można było zobaczyć ekspozycje „Świat na opak. Kolędowanie w Polsce”, „Miasto. W labiryncie wyobraźni” czy „121. przygoda Koziołka Matołka”.

Muzeum zajmuje też część pierwszego piętra. Na znajdującej się tam wystawie przenosimy się w czasie, np. do pokoju urządzonego w stylu PRL albo na podwórko radomskiej kamienicy z lat 60. ubiegłego wieku. Jest tam też ekspozycja „Przemysł – siła miasta. Radom w latach 1918-1989” przybliżająca historię radomskiego przemysłu. Zobaczymy tu eksponaty, które pochodzą z lokalnych fabryk, m.in. rower i maszynę do pisania firmy Łucznik. Jest to rodzaj portretu Radomia z czasów Polski Ludowej.

Od kultury i edukacji do spraw społecznych i biznesu

W Kamienicy Deskurów można wydzielić strefy tematyczne: kultury, edukacji, społeczną i przedsiębiorców.

Do edukacji i spraw społecznych należy pół pierwszego piętra. W tej przestrzeni mieści się Biuro Centrum Organizacji Pozarządowych, które udostępnia pomieszczenia podmiotom III sektora. W Radomiu działa ponad 600 organizacji pozarządowych. W dawnej siedzibie miały do dyspozycji jedynie skromne przestrzenie – dziś mogą korzystać z nowoczesnych sal i biur, w których realizują darmowe działania dla mieszkańców.

– Zarówno na pierwszym piętrze, jak i w przestrzeni patio odbywają się różnego rodzaju spotkania, np. nauka tanga albo gra w brydża. Warunek jest jeden: organizatorzy nie pobierają opłat. W salach warsztatowych, bardziej kameralnych, organizowane są zajęcia jogi i „zdrowy kręgosłup” dla seniorów. Dzieci i rodziny mogą uczestniczyć w warsztatach recyklingowych, na których z rzeczy z odzysku można wyczarować nowe przedmioty. O skali potrzeb i zainteresowania różnego typu zajęciami świadczy to, że w 2024 r. takich aktywności było ponad dwa tysiące – cieszy się Marzena Kędra.

Miejsce pracy. Działalność Różanego Gościńca

Elementem rewitalizacji miejsca jest pobudzenie przedsiębiorczości i rozwój aktywności biznesowych. Dlatego w Kamienicy Deskurów wydzielono także lokale użytkowe, które gmina wynajmuje zainteresowanym firmom i organizacjom. Dziś działają tu m.in. kancelaria radcy prawnego, firma odzieżowa, a na poddaszu swój boks ma m.in. firma taksówkarska, która na biuro nie potrzebuje wielkich przestrzeni. Na uwagę zasługuje działalność restauracji Różany Gościniec, aktywizującej osoby z niepełnosprawnościami. Z fanpage’u tego lokalu na Facebooku możemy się dowiedzieć: „«Różany Gościniec» to autorski projekt reintegracyjny stowarzyszenia RAZEM Radom, które pokazuje w ten sposób innym przedsiębiorcom, że współpraca z osobami z niepełnosprawnościami jest możliwa, a zatrudnione osoby całkiem nieźle sprawdzają się w konkretnym działaniu. (…) Klientami restauracji są zarówno osoby fizyczne, jak również firmy, organizacje pozarządowe czy instytucje samorządowe. Restauracja zatrudnia obecnie pięć osób niepełnosprawnych i dwie osoby pełnosprawne, które doskonale odnalazły się w roli kucharzy i pomocy kuchennych”.

Rewitalizacja Miasta Kazimierzowskiego w Radomiu

Remont i nowe formy wykorzystania Kamienicy Deskurów były ważnym etapem metamorfozy, która objęła inne obiekty w Mieście Kazimierzowskim w Radomiu. Przemianę przeszła już pobliska Kamienica Hoppena. Planowany jest także remont kolejnej kamienicy, którą zakupił samorząd województwa i przekazał Muzeum Jacka Malczewskiego, a także zazielenienie płyty rynku.

Priorytetem w procesie ożywiania Miasta Kazimierzowskiego było i jest pobudzenie aktywności mieszkańców. Jak podkreśla Marzena Kędra: – Kamienica Deskurów jest otwarta dla wszystkich. Mogą tu działać nie tylko organizacje pozarządowe, ale też grupy obywatelskie czy sąsiedzkie. Warunkiem jest tylko to, by ich oferta była darmowa i dostępna dla każdego zainteresowanego. Ludzie potrzebują miejsc, gdzie mogą się spotkać, porozmawiać, a przy okazji może coś wspólnie zrobić. A naszym celem jest im w tym pomóc.

Agata Rokita

Projekt: Rewitalizacja nieruchomości przy ul. Rwańska 2/Rynek 15 oraz Rwańska 4/Rynek 14/Grodzka 1 wraz z zagospodarowaniem placu Rynku – etap 1. Wartość projektu: 43,3 mln zł. Dofinansowanie z UE: 19,5 mln zł.