Muzeum Piaseczna opowiada historię miasta

Ponad 20 lat temu Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Piasecznie otworzył dział zajmujący się dziedzictwem i historią miasta, zwyczajowo nazywany Muzeum Regionalnym. Jednak pełnoprawne Muzeum Piaseczna, jako odrębna jednostka kultury, powstało znacznie później. Dopiero od półtora roku dysponuje odpowiednią przestrzenią, w której może eksponować swoje coraz bogatsze zbiory.

Idea utworzenia muzeum narodziła się ponad pół wieku temu, ale przez dziesięciolecia pozostawała w sferze planów. Początkowo nie miało ono opowiadać o Piasecznie, lecz o zupełnie innej historii. Jednak przez ponad 30 lat nie powstało w mieście ani muzeum karykatury, które planowano, ani żadne inne. Gromadzeniem pamiątek zajmowali się sami piasecznianie. Wśród nich Jerzy Dusza – kronikarz, kolekcjoner i prezes Towarzystwa Przyjaciół Piaseczna. A także inicjator powstania muzeum miejskiego, do którego przekazał gromadzone przez długie lata zbiory.

Muzeum na miarę potrzeb i aspiracji

Muzeum działające przy ośrodku kultury nie miało oficjalnej nazwy ani odrębnej osobowości prawnej. Dysponowało niewielką przestrzenią i skromnymi zbiorami. Jerzy Dusza ofiarował mu przede wszystkim kilka tysięcy zdjęć i dokumentów, które nie zajmują wiele miejsca. Jednak w kolejnych latach zbiory powiększyły się o darowizny innych mieszkańców, zabytki archeologiczne z wykopalisk na terenie Piaseczna i okolic, a także zakupy.

Szybko rozwijające się miasto zasługiwało na coś więcej. Miejsce, w którym w ciekawy i rzetelny sposób można by opowiedzieć historię Piaseczna. Historię własną, nierozerwalnie związaną z sąsiednią Warszawą, ale jednak swoją, autonomiczną. – Po latach funkcjonowania Muzeum Regionalnego było jasne, że nie ma ono odpowiedniej przestrzeni do prezentacji zbiorów i organizowania wystaw. Potrzebny był generalny remont i zwiększenie powierzchni wystawienniczej – mówi Violetta Jarząbkowska, dyrektorka Muzeum Piaseczna.

Nowe muzeum w starej plebanii

W 2018 r. Rada Miejska powołała Muzeum Piaseczna (w organizacji), a rok później uchwaliła jego statut. W tym samym czasie trwały już pierwsze prace na placu budowy. Wiele musiało się zmienić, aby w mieście powstało muzeum, które sprosta oczekiwaniom zarówno mieszkańców Piaseczna, jak i turystów.

Siedzibą nowo powołanego muzeum została zabytkowa stara plebania stojąca obok historycznego ratusza w samym centrum miasta. Wcześniej gromadzono w niej zbiory Muzeum Regionalnego. Ten ponaddwustuletni budynek, wpisany do rejestru zabytków, należy do Parafii św. Anny. Wcześniej był on przez samorząd Piaseczna dzierżawiony odpłatnie, lecz w zamian za gruntowny remont Kościół zgodził się na 25 lat dzierżawy nieodpłatnej. Zdecydowano się na bardzo gruntowną modernizację, po której stara plebania stała się pełnowartościową siedzibą dla Muzeum Piaseczna.

Remont od piwnic po dach

Zmiany widać już z zewnątrz. Główne wejście wzbogaciło się o kryty dachem ganek, który nieco upodabnia budynek do szlacheckiego dworku. Dodano podjazd dla osób na wózkach oraz windę schodową, dzięki czemu muzeum jest obecnie w pełni przystosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnością ruchową. Zbiory muzeum są bowiem prezentowane obecnie aż na trzech poziomach. Nie tylko na parterze i piętrze, ale również w piwnicach. – Te pomieszczenia pierwotnie nie były przewidziane na cele wystawiennicze. W ceglanych, pięknie sklepionych przestrzeniach piwnic zorganizowaliśmy wystawę poświęconą archeologii – mówi Violetta Jarząbkowska.

Zmian na zewnątrz budynku było znacznie więcej. Powstały m.in. schody w elewacji północnej i zachodniej, miejsca parkingowe i chodniki. Natomiast wewnątrz trzeba było m.in. wymienić wszystkie instalacje, w tym elektryczną, oraz wykonano przyłącza wody i kanalizacji.

Ekspozycja „Piaseczno – od źródeł do współczesności”

Prace budowlane zakończono w grudniu 2023 r. Kolejne pół roku kontynuowane były działania związane z zaprojektowaniem oraz wykonaniem i uruchomieniem stałej wystawy muzealnej pod nazwą „Piaseczno – od źródeł do współczesności”. Ekspozycja zajmuje ponad 300 m². Dodatkowo na parterze znalazło się miejsce dla pomieszczeń biurowych, recepcji oraz pomieszczeń sanitarnych, a także dla niewielkiej sali konferencyjnej, która wyposażona została w sprzęt multimedialny. – Odbywają się w niej lekcje, prowadzone są wykłady. Można w niej również wyświetlać filmy i prezentacje. Edukacja jest bardzo ważną częścią naszej działalności, jednym z naszych podstawowych zadań statutowych – podkreśla dyrektorka.

Misja edukacyjna

Muzeum zostało otwarte w maju 2024 r., tuż przed końcem roku szkolnego. – Jeszcze zanim to się stało, odbieraliśmy wiele telefonów od nauczycieli i przewodników z pytaniem, kiedy będzie można je zwiedzić, kiedy będzie można przyjść na lekcję muzealną. Zaraz po otwarciu przeprowadziliśmy wiele lekcji i warsztatów. A wraz z rozpoczęciem kolejnego roku szkolnego rozpoczęliśmy pełnowymiarową działalność edukacyjną. Prowadzimy ją cały czas i staramy się ją rozwijać – opowiada Violetta Jarząbkowska.

Znak tożsamości Piaseczna

Przebudowa i modernizacja budynku starej plebanii została sfinansowana z funduszy europejskich, które wsparły inwestycję kwotą około miliona złotych. – Dzięki tej inwestycji walory estetyczne, historyczne i kulturowe Piaseczna zdecydowanie się podniosły. To zupełnie zmieniło oblicze miasta. Można powiedzieć, że teraz muzeum jest jego wizytówką – mówi Violetta Jarząbkowska.

Nowe muzeum stało się ważnym punktem na mapie miasta. Przyciąga turystów, ale przede wszystkim buduje lokalną tożsamość i zbliża mieszkańców do historii Piaseczna. Dotyczy to zarówno tych, którzy mieszkają tu od pokoleń, jak i nowych, których w dynamicznie rozwijającej się gminie szybko przybywa.

Warto też podkreślić, że po przebudowie starej plebanii rozpoczęto remont i adaptację na potrzeby muzeum dwóch kolejnych budynków – tzw. Poniatówki i Domu „Zośki”. Oba są już udostępniane, choć proces tworzenia stałych ekspozycji wciąż trwa.

Marek Rokita

Projekt: Przebudowa i modernizacja budynku starej Plebanii w Piasecznie wraz ze zmianą sposobu użytkowania na budynek muzealno-konferencyjny. Wartość projektu: ok. 8 mln zł. Dofinansowanie z UE: ok. 1 mln zł