Kohesio – unijna mapa dotacji

Kohesio to europejska baza wiedzy, która w przejrzysty sposób pokazuje, jak i gdzie trafiają pieniądze z polityki spójności Unii Europejskiej. Ta największa w Europie mapa inwestycji unijnych obejmuje ponad 1,8 mln projektów i około 640 tys. beneficjentów od 2014 r. – z całego kontynentu.

Nazwa Kohesio nawiązuje do łacińskiego słowa cohaesio oznaczającego spójność. Komisja Europejska wybrała ją, aby podkreślić związek z polityką spójności UE, która odpowiada za największą część inwestycji unijnych w regionach. Jej celem jest wyrównywanie różnic rozwojowych pomiędzy państwami członkowskimi oraz wspieranie długofalowego, zrównoważonego rozwoju.

Baza różnorodności i wiedzy

– Kohesio jest częścią szerszych działań Komisji Europejskiej na rzecz zapewnienia przejrzystych i dostępnych otwartych danych o działaniach, które finansuje – podkreśla Alain Vanden Borre, kierownik zespołu ds. zarządzania wiedzą, internetem i danymi w Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej (DG REGIO) w Komisji Europejskiej. – Pomysł zebrania tych danych w jednym portalu, dostępnym we wszystkich językach UE (w tym po polsku), pojawił się jako sposób dodatkowej promocji projektów. Mogą one zainteresować potencjalnych beneficjentów, którzy szukają inspiracji lub partnerów, a także stanowić narzędzie do analizy inwestycji publicznych.

Baza obejmuje wszystkie projekty współfinansowane z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Funduszu Spójności oraz Europejskiego Funduszu Społecznego. Jeśli chodzi o lata 2014-2020, uwzględnia również dane z Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, programów europejskiej współpracy terytorialnej (Interreg) oraz funduszy zewnętrznych IPA (Instrument Pomocy Przedakcesyjnej wspierający kraje kandydujące do UE) i ENI (Europejski Instrument Sąsiedztwa).

W perspektywie 2021-2027 stopniowo dodawane są informacje o projektach z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji oraz nowych programów Interreg, które korzystają z finansowania w ramach IPA III (trzeciej edycji instrumentu przedakcesyjnego) oraz NDICI – Globalna Europa (instrument wspierający współpracę z krajami sąsiednimi i partnerami na świecie). Wszystkie dane pochodzą z oficjalnych wykazów publikowanych przez państwa członkowskie i są regularnie aktualizowane zgodnie z unijnymi przepisami o przejrzystości.

Kohesio zawiera głównie dane z okresu 2014-2020. Co cztery miesiące uzupełniane są kolejne informacje z perspektywy 2021-2027.

Wyszukiwarka – serce Kohesio

Największą siłą Kohesio jest wyszukiwarka, która działa jak Google dla funduszy unijnych. Wystarczy wpisać hasło, ustawić filtr kraju, funduszu czy tematu, a system w ułamku sekundy przeszuka wszystkie rekordy. Wyszukiwarka jest inteligentna – rozpoznaje znaczenie zapytań i pokazuje także projekty powiązane tematycznie. Wyniki można przeglądać w formie listy lub na interaktywnej mapie.

Dzięki temu każdy użytkownik, niezależnie od doświadczenia, może szybko dotrzeć do potrzebnych danych. Studenci i badacze znajdą tu materiał do analiz porównawczych, dziennikarze – przykłady do artykułów, a samorządy i instytucje – inspiracje do swoich działań. Wyniki można też pobierać w arkuszach do dalszej obróbki, co ułatwia tworzenie własnych zestawień i raportów.

Mapa inwestycji

– Jedną z najciekawszych nowych funkcji jest zaktualizowana mapa projektów. Dzięki niej użytkownicy mogą jeszcze bardziej intuicyjnie przybliżać swój region i odkrywać projekty finansowane przez UE – dodaje Alain Vanden Borre.

Jest interaktywna i pozwala przybliżać, przesuwać oraz filtrować wyniki według kraju, regionu, funduszu czy tematu. Każdy punkt na mapie reprezentuje przedsięwzięcie wraz z nazwą, opisem, beneficjentem, źródłem finansowania i budżetem. Funkcja „Projekty w mojej okolicy” umożliwia szybkie sprawdzenie inwestycji zrealizowanych w najbliższym otoczeniu.

Tego typu wizualizacja ułatwia nie tylko orientację w skali działań, ale też podkreśla widoczność efektów polityki spójności. Widać od razu, że fundusze unijne to nie abstrakcyjne kwoty, ale konkretne inwestycje – od nowych dróg i linii kolejowych, przez rewitalizację zabytków, po wsparcie dla szkół, instytucji kultury czy organizacji społecznych.

Atuty i inspiracje

Kohesio wyróżnia się skalą danych, przejrzystością i łatwym dostępem do informacji, a także inteligentnym wyszukiwaniem. Opiera się ono na technologii EU Knowledge Graph (czyli unijnej „mapie wiedzy” łączącej ze sobą różne dane i fakty). Dzięki temu platforma jest nie tylko narzędziem społecznej kontroli pozwalającym sprawdzić, na co wydawane są fundusze europejskie. Stanowi też źródło inspiracji. Zobaczysz, jak inne regiony korzystają ze wsparcia, znajdziesz przykłady udanych przedsięwzięć, które da się przenieść na własny grunt. Porównasz także różne rozwiązania stosowane w Europie. W ten sposób Kohesio ułatwia tworzenie nowych inicjatyw opartych na sprawdzonych praktykach i realnych efektach.

Europejski zasięg Kohesio

Choć Kohesio i polska Mapa dotacji UE mogą się wydawać podobne, różnią się zakresem i przeznaczeniem. Ta pierwsza obejmuje projekty z całej Unii Europejskiej i koncentruje się na przejrzystości oraz porównywalności danych między państwami. Ta druga dotyczy wyłącznie Polski i pełni przede wszystkim funkcję promocyjno-informacyjną. Kohesio umożliwia wyszukiwanie semantyczne, które rozumie kontekst zapytań, a Mapa dotacji UE korzysta z tradycyjnych filtrów. Kohesio jest narzędziem dla obywateli, badaczy, dziennikarzy i instytucji unijnych, którzy chcą spojrzeć na politykę spójności w skali całej Europy. Dzięki temu łatwiej zobaczyć, jak wspólne fundusze przyczyniają się do rozwoju regionów – od Portugalii po Finlandię. I jak różne kraje odpowiadają na podobne wyzwania.

Różnorodność i skala

Platformę opracowują dwa zespoły. Techniczny odpowiada za stronę, bazę danych i automatyczne tłumaczenia. Drugi zespół zajmuje się pozyskiwaniem list projektów, analizą i oczyszczaniem danych.

– Praca jest bardzo ciekawa, bo polega na nieustannym odkrywaniu różnorodności i skali projektów finansowanych przez UE. Praca z milionami rekordów pokazuje za każdym razem na nowo, jakie problemy są rozwiązywane dzięki tym projektom i jak konkretnie są one realizowane – podsumowuje Alain Vanden Borre.

Dzięki Kohesio każdy może zobaczyć skalę działań – od dużych inwestycji infrastrukturalnych po lokalne inicjatywy społeczne. Przekonujemy się też, jak fundusze europejskie realnie wpływają na codzienność mieszkańców.

Andrzej Szoszkiewicz