Jak rozwija się Ciechanowski Ośrodek Edukacji Kulturalnej „Studio”

Nietrudno domyślić się, jaki jest cel projektu „Stworzenie przestrzeni dla edukacji i aktywności kulturalnej w Ciechanowie”. Nie oznacza to jednak, że wcześniej w mieście brakowało takich miejsc. Przeciwnie. W Ciechanowie od lat inwestuje się w kulturę i ochronę dziedzictwa. Również przy wsparciu funduszy europejskich.

Dobrym przykładem jest Park Nauki Torus wybudowany obok zrewitalizowanej wieży ciśnień. Warto też wspomnieć o kamienicy Pianki, w której działają m.in. galeria artystyczna, klubokawiarnia i Pracownia Dokumentacji Dziejów Miasta.

Tym razem w projekcie przewidziano dwa działania. Pierwsze polegało na rekonstrukcji kolejnego ciechanowskiego zabytku i nadaniu mu funkcji kulturalnych. Drugie natomiast – na remoncie i modernizacji istniejącego budynku Ciechanowskiego Ośrodka Edukacji Kulturalnej „Studio” (COEK Studio) przy ul. 17 Stycznia. Jak zmieni się to miejsce, zobaczymy wkrótce.

Natomiast od połowy ubiegłego roku możemy podziwiać efekty pierwszego działania polegającego na odbudowie zabytkowego budynku Kolei Nadwiślańskiej, którym dziś również opiekuje się COEK Studio.

Kolej Nadwiślańska powstała w okresie zaboru rosyjskiego, w drugiej połowie XIX w. Trasa ta, prowadząca z Kowla na Wołyniu przez Dęblin, Warszawę i Modlin, aż do dawnej granicy z Prusami w Mławie, miała wówczas przede wszystkim znaczenie militarne.

Jedną z miejscowości, przez które przechodziła wybudowana kolej, był Ciechanów, który dzięki niej zyskał nowy i silny impuls do rozwoju.

Niewiele do dziś zostało z dawnych zabudowań kolejowych w Ciechanowie. Postawione w drugiej połowie XIX w. budynki spłonęły lub zostały wyburzone. Do czasów współczesnych przetrwał zaledwie jeden drewniany dom, który przez ponad 120 lat służył celom mieszkaniowym, pierwotnie dla pracowników ciechanowskiej parowozowni. Jego los stanął jednak pod znakiem zapytania, gdy przystąpiono do modernizacji dworca kolejowego i jego otoczenia. Na szczęście budynek był już wówczas wpisany do rejestru zabytków. W jego uratowaniu i nadaniu mu nowej funkcji znaczny udział miały fundusze europejskie.

Pozostawienie zabytku w pierwotnej lokalizacji było problematyczne. Pomyślano więc o znalezieniu nowej. Dom rozebrano i postawiono ponownie na skwerze u zbiegu ulic Sienkiewicza i Fabrycznej – w miejscu także związanym z kolejnictwem, choć tym razem wąskotorowym. Nie nastąpiło to jednak od razu. Gdyby nie pieniądze z programu Fundusze Europejskie dla Mazowsza, prawdopodobnie belki z rozebranego budynku nadal czekałyby w magazynie na drugie życie.

Nie każdy element mocno już zdewastowanego zabytku udało się uratować, ale to, co najcenniejsze – owszem. – Prace przy odnowieniu budynku kolei i jego udostępnieniu zwiedzającym były wymagające. Wszystkie prowadzono pod opieką konserwatora. Dzięki temu zachowano bezcenne, niepowtarzalne detale architektoniczne – podkreśla Krzysztof Kosiński, prezydent Ciechanowa. I dodaje: – Odrestaurowanie budynku dawnej Kolei Nadwiślańskiej to kolejna inwestycja miasta w rewitalizację cennych zabytków Ciechanowa. Obiekt należy do miejsc, w które tchnęliśmy nowe życie, i teraz stanowią niewątpliwą atrakcję turystyczną Mazowsza. Tak jak wieża ciśnień z Parkiem Nauki Torus i XX-wieczny budynek dawnej spółdzielni, gdzie obecnie funkcjonuje Bar Mleczny „Łydynia”.

Jednak zabytkowy budynek nie jest wyłącznie unikatem architektury. – Dzięki adaptacji wnętrz wzbogacił on ofertę miasta. Jest miejscem kreatywnej edukacji dzieci i młodzieży oraz budowania lokalnej tożsamości. Warto podkreślić, że to właśnie linia kolejowa stała się impulsem do przemian gospodarczych i społecznych oraz dalszego rozwoju miasta. W budynku prezentowana jest ekspozycja na ten temat – mówi prezydent Ciechanowa.

Pamiątki związane z koleją, przede wszystkim wąskotorową, w Ciechanowie i okolicach przekazali mieszkańcy oraz miłośnik kolei Piotr Gajkowski, autor koncepcji wystawy. Kolejowe minimuzeum jest otwarte dla grup zorganizowanych i gości indywidualnych przez trzy dni w tygodniu (od piątku do niedzieli), zaś w okresie zimowym przez dwa dni. Część eksponatów, w tym przede wszystkim zabytkowy parowóz, znajduje się jednak na zewnątrz, zatem również w pozostałe dni warto odwiedzić nową atrakcję turystyczną Ciechanowa.

Myliłby się jednak ten, kto pomyśli, że w Ciechanowie po prostu powstało nowe muzeum. Budynek pełni jeszcze jedną funkcję związaną z prowadzeniem działalności kulturalno-edukacyjnej. – Znajduje się tu sala, w której odbywają się rozmaite warsztaty, np. historyczne dotyczące kolei. Są one przeznaczone zarówno dla dzieci w każdym wieku, jak i osób starszych – mówi Łukasz Jakubiak, animator kultury w COEK Studio. – Mniejsze dzieci w trakcie warsztatów mogą na przykład naszkicować kolejkę, a następnie nanieść rysunek na puzzle, które potem zabiorą do domu. Ewentualnie mogą też ulepić model kolejki z gliny – dodaje.

Sala warsztatowa mieści jednocześnie ok. 30 osób. Jeśli na zajęcia przychodzą większe grupy, zazwyczaj jedna ich część przystępuje do warsztatów, podczas gdy druga zwiedza ekspozycję z przewodnikiem.

Przed nami jeszcze drugie działanie, które skupia się na modernizacji i doposażeniu pomieszczeń głównego budynku COEK Studio.

Planowane jest m.in. przekształcenie istniejącego korytarza w nową powierzchnię wystawienniczą. Wyremontowane zostaną też sale taneczna i muzyczna, a także schody, balkon i taras. Nowe wyposażenie pojawi się w galerii, salach teatralnej i socjalnej. Zmodernizowany budynek będzie także znacznie bardziej efektywny energetycznie. A stanie się tak dzięki jego ociepleniu, wymianie poszycia dachowego oraz montażowi paneli fotowoltaicznych.

Inwestycje pozwolą na dalsze poszerzenie oferty ośrodka, głównie o lokalną radiostację. Radio będzie przede wszystkim informowało o minionych, aktualnych i nadchodzących wydarzeniach kulturalnych w mieście.

Marek Rokita

• Uratowano unikatowy zabytek, jeden z ostatnich drewnianych domów mieszkalnych dla pracowników Kolei Nadwiślańskiej.
• Zgromadzono w jednym miejscu pamiątki związane z kolejnictwem na terenie Ciechanowa i regionu. Miasto wzbogaciło się w ten sposób o kolejną atrakcję turystyczną.
• Ciechanowski Ośrodek Edukacji Kulturalnej „Studio” poszerzył swoją ofertę o warsztaty związane z historią kolei.
• Powstało miejsce, gdzie kultywuje się historię miasta, wzmacnia poczucie tożsamości lokalnej i buduje związek z miejscem zamieszkania.

Projekt: Stworzenie przestrzeni dla edukacji i aktywności kulturalnej w Ciechanowie. Wartość projektu: ok. 5,5 mln zł. Dofinansowanie z UE: ok. 3,6 mln zł