Czasem nie trzeba budować od nowa. Wystarczy przywrócić życie temu, co już istnieje

Materiał przygotowany przez partnera merytorycznego BGK

Każde miasto i każda gmina mają miejsca, które kiedyś były ważnym elementem lokalnej społeczności. Kamienice pamiętające kilka pokoleń mieszkańców, dawne szkoły, fabryki, budynki użyteczności publicznej, parki czy skwery. Część z nich z biegiem lat straciła swoje funkcje, popadła w zły stan techniczny lub przestała odpowiadać na potrzeby mieszkańców. Mijamy je codziennie, często nie zastanawiając się, jak duży potencjał nadal w sobie kryją.

Tymczasem rozwój miast i miejscowości nie zawsze oznacza budowę nowych obiektów. Coraz częściej najlepszym rozwiązaniem okazuje się wykorzystanie tego, co już istnieje. Odpowiednio zaplanowana rewitalizacja pozwala przywrócić zdegradowanym przestrzeniom poprzednie funkcje lub nadać nowe – społeczne, gospodarcze i kulturalne – jednocześnie zachowując ich historię oraz lokalną tożsamość.

To właśnie dlatego rewitalizacja odgrywa dziś tak ważną rolę w polityce rozwoju miast i regionów. Nie jest jedynie remontem elewacji czy modernizacją infrastruktury. To kompleksowy proces wyprowadzania obszarów ze stanu kryzysowego poprzez działania obejmujące zarówno przestrzeń, jak i mieszkańców oraz lokalną gospodarkę. Dzięki temu miejsca, które przez lata pozostawały niewykorzystane, ponownie stają się przestrzenią do życia, pracy, prowadzenia działalności czy spotkań lokalnej społeczności.

Rewitalizacja to inwestycja w ludzi

Największą wartością rewitalizacji nie są odnowione budynki, lecz zmiana jakości życia mieszkańców. Dawna szkoła może zostać przekształcona w centrum aktywności społecznej lub inkubator przedsiębiorczości. Zabytkowy obiekt przemysłowy może zyskać nowe funkcje kulturalne, edukacyjne czy usługowe, przyciągając mieszkańców oraz turystów.

Dobrym przykładem takiej zmiany jest Centrum Aktywności Wołomin, które powstało w odnowionym budynku dawnej elektrowni. Historyczny obiekt zyskał nowe życie i dziś służy mieszkańcom jako miejsce spotkań, wydarzeń, warsztatów i lokalnych inicjatyw. Inwestycja pokazuje, jak można zachować przemysłowe dziedzictwo miasta, a jednocześnie stworzyć przestrzeń służącą lokalnej społeczności.

Takie inwestycje wpływają również na rozwój lokalnej przedsiębiorczości. Odnowione przestrzenie sprzyjają powstawaniu nowych punktów usługowych, gastronomicznych czy handlowych, zwiększają atrakcyjność okolicy i zachęcają do kolejnych inwestycji. Korzyści odczuwają zarówno mieszkańcy, jak i samorządy oraz przedsiębiorcy.

Nie bez znaczenia pozostaje także aspekt środowiskowy. Adaptacja istniejących budynków często wiąże się z mniejszym zużyciem zasobów niż budowa nowych obiektów. Modernizacja instalacji, poprawa efektywności energetycznej czy zagospodarowanie terenów zielonych sprawiają, że rewitalizacja wpisuje się również w założenia zrównoważonego rozwoju.

Co można sfinansować?

Realizację tego typu przedsięwzięć wspiera Pożyczka Rewitalizacyjna w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021–2027.

Finansowanie może zostać przeznaczone między innymi na:

• rewitalizację obszarów zdegradowanych,
• modernizację i adaptację budynków na nowe funkcje społeczne, gospodarcze, edukacyjne lub kulturalne,
• ochronę, konserwację i rozwój dziedzictwa kulturowego,
• odnowę zabytków oraz historycznych parków i ogrodów,
• zagospodarowanie przestrzeni publicznych,
• poprawę dostępności dla osób z niepełnosprawnościami,
• modernizację części wspólnych budynków mieszkalnych,
• działania zwiększające bezpieczeństwo oraz funkcjonalność przestrzeni publicznych.

Istotą programu jest wspieranie przedsięwzięć kompleksowych, które odpowiadają na rzeczywiste potrzeby lokalnych społeczności i wpisują się w lokalne programy rewitalizacji.

Kto może skorzystać?

Z pożyczki mogą korzystać m.in.:

• jednostki samorządu terytorialnego,
• przedsiębiorcy,
• wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe,
• towarzystwa budownictwa społecznego,
• inne podmioty realizujące projekty rewitalizacyjne zgodnie z założeniami programu.

Dla projektów realizowanych na terenach miejskich wartość finansowania może wynosić nawet 20 mln zł, natomiast dla przedsięwzięć realizowanych poza miastami – do 3 mln zł.

Program oferuje preferencyjne warunki finansowania. Oprocentowanie może wynosić nawet 0%, okres spłaty sięga 15 lat, możliwa jest również karencja w spłacie kapitału, a w zależności od lokalizacji projektu część kapitału może zostać umorzona. Takie rozwiązania pozwalają realizować inwestycje, które w standardowych warunkach finansowania często byłyby znacznie trudniejsze do przeprowadzenia.

Rewitalizacja w praktyce – doświadczenia BGK

Bank Gospodarstwa Krajowego od wielu lat uczestniczy w finansowaniu przedsięwzięć rewitalizacyjnych realizowanych z wykorzystaniem środków europejskich. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych instrumentów był program JESSICA, dzięki któremu w wielu polskich miastach udało się przywrócić życie zdegradowanym budynkom i przestrzeniom publicznym.

Przeczytaj również o: Zobacz, jak rewitalizacja odmieniła zabytkowy kantor w Żyrardowie.

Dobrym przykładem jest rewitalizacja historycznych obiektów poprzemysłowych i zabytkowych realizowana w poprzednich perspektywach finansowych z wykorzystaniem preferencyjnych pożyczek BGK. Projekty obejmowały adaptację dawnych budynków na nowe funkcje społeczne, edukacyjne i kulturalne, modernizację przestrzeni publicznych oraz odnowę obiektów stanowiących ważny element lokalnego dziedzictwa. Dzięki temu wiele miejsc odzyskało swoje znaczenie i ponownie zaczęło służyć mieszkańcom oraz lokalnym przedsiębiorcom. Obecna Pożyczka Rewitalizacyjna dla Mazowsza kontynuuje tę ideę, wspierając kolejne inwestycje służące ożywieniu zdegradowanych obszarów.

Inwestycja, która pracuje przez lata

Efekty rewitalizacji są widoczne znacznie dłużej niż sam okres realizacji inwestycji. Odnowione przestrzenie zwiększają atrakcyjność miejscowości, poprawiają komfort życia mieszkańców, sprzyjają integracji społecznej oraz tworzą warunki do rozwoju przedsiębiorczości. Dla samorządów oznaczają możliwość zatrzymania mieszkańców i budowania bardziej konkurencyjnych, przyjaznych miast oraz gmin.

Dlatego rewitalizacja nie powinna być postrzegana wyłącznie jako koszt czy remont. To długoterminowa inwestycja w rozwój lokalnej społeczności, zachowanie dziedzictwa kulturowego oraz tworzenie przestrzeni odpowiadających współczesnym potrzebom.

Bo czasem nie trzeba budować od nowa. Wystarczy dostrzec potencjał tego, co już istnieje, i stworzyć warunki, by mogło ponownie służyć mieszkańcom przez kolejne dziesięciolecia.

Jeśli planują Państwo inwestycję, która pozwoli przywrócić życie zdegradowanym przestrzeniom, warto sprawdzić warunki Pożyczki Rewitalizacyjnej i możliwości, jakie oferuje ten instrument: https://www.bgk.pl/produkty/pozyczka-rewitalizacyjna-w-ramach-programu-fundusze-europejskie-dla-mazowsza-2021-2027/

Przyznanie pożyczki uzależnione jest od pozytywnej analizy zdolności kredytowej oraz wymaganych zabezpieczeń. Materiał nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Więcej informacji o produkcie / programie znajdziesz na www.bgk.pl, w zakładce https://www.bgk.pl/produkty/pozyczka-rewitalizacyjna-w-ramach-programu-fundusze-europejskie-dla-mazowsza-2021-2027/